Stil en efficiënt varen met moderne elektrische aandrijving

Elektrisch varen is de afgelopen jaren steeds toegankelijker geworden. Waar elektrische aandrijving vroeger vooral werd toegepast bij kleinere boten, zijn er tegenwoordig oplossingen voor uiteenlopende vaartuigen. Dat maakt elektrisch varen interessant voor wie stiller wil varen, het onderhoud wil beperken en bewuster met energie wil omgaan.

Een moderne elektrische aandrijving werkt bovendien anders dan een traditionele verbrandingsmotor. Nieuwe technieken maken motoren compacter en zorgen ervoor dat de beschikbare energie efficiënt kan worden omgezet in voortstuwing. Maar wat merk je daar tijdens het varen eigenlijk van?

Meer rust tijdens het varen

Een van de meest opvallende verschillen tussen elektrisch en traditioneel varen is het geluid. Een verbrandingsmotor produceert geluid en trillingen die tijdens vrijwel de gehele vaartocht aanwezig zijn. Bij een elektrische aandrijving is dat veel minder het geval.

Daardoor ervaar je meer rust aan boord. Gesprekken zijn gemakkelijker te voeren en je hoort meer van je omgeving. Zeker tijdens recreatief varen, rondvaarten of tochten door natuurgebieden kan dat een belangrijk voordeel zijn.

Minder trillingen dragen daarnaast bij aan het comfort. Niet alleen voor de mensen aan boord, maar ook voor apparatuur en onderdelen die zich in het vaartuig bevinden.

Hoe werkt moderne elektrische voortstuwing?

Bij elektrische aandrijving levert een elektromotor de kracht waarmee de schroef wordt aangedreven. De benodigde energie komt meestal uit accu’s aan boord. Welke motor en accucapaciteit nodig zijn, hangt onder andere af van het formaat en gewicht van het vaartuig, de gewenste snelheid en de afstand die je wilt kunnen varen.

Binnen elektrische voortstuwing bestaan verschillende technieken. Bij een rim drive-motor bevindt de elektromotor zich bijvoorbeeld rondom de schroef. Hierdoor is geen traditionele centrale aandrijfas nodig.

Bedrijven zoals Rim Drive Technology ontwikkelen elektrische voortstuwingssystemen volgens dit principe. Het compacte ontwerp maakt verschillende toepassingen mogelijk, van recreatieve boten tot professionele vaartuigen.

Efficiënt omgaan met beschikbare energie

Bij elektrisch varen is efficiëntie belangrijk. De hoeveelheid energie die je kunt meenemen in de accu’s is immers niet onbeperkt. Hoe efficiënter de aandrijving werkt, hoe beter de beschikbare capaciteit kan worden benut.

Daarbij speelt niet alleen de motor een rol. Ook de vorm en het gewicht van het schip, de vaarsnelheid en omstandigheden op het water beïnvloeden het energieverbruik.

Harder varen vraagt bijvoorbeeld aanzienlijk meer vermogen dan rustig varen. Wie het maximale uit een elektrische aandrijving wil halen, doet er daarom goed aan om niet alleen naar het motorvermogen te kijken. Het complete vaartuig en het gebruik ervan moeten op elkaar worden afgestemd.

Minder bewegende onderdelen

Een traditionele aandrijflijn bestaat uit verschillende mechanische onderdelen. Denk aan een motor, aandrijfas, koppelingen en in sommige gevallen een tandwielkast. Moderne elektrische systemen kunnen eenvoudiger worden opgebouwd.

Een voordeel van minder bewegende onderdelen is dat er ook minder onderdelen mechanisch kunnen slijten. Elektrische motoren hebben bovendien geen motorolie en vergelijkbare onderdelen nodig die bij een verbrandingsmotor regelmatig onderhoud vragen.

Dat betekent niet dat een elektrische boot onderhoudsvrij is. De elektrische installatie, accu’s, aansluitingen en aandrijving moeten nog steeds worden gecontroleerd. Wel kan de aard van het onderhoud veranderen en op sommige onderdelen afnemen.

Compacte techniek biedt meer ontwerpvrijheid

Ruimte is op een boot vrijwel altijd schaars. Een omvangrijke motor en aandrijflijn nemen ruimte in die niet voor andere doeleinden kan worden gebruikt.

Compacte elektrische aandrijvingen kunnen hierin voordelen bieden. Zeker wanneer de elektromotor buiten de romp wordt geplaatst, kan er binnen het schip meer ontwerpvrijheid ontstaan.

Bij nieuwbouw kan daar vanaf het begin rekening mee worden gehouden. Bij bestaande boten kan een compacte oplossing interessant zijn tijdens een refit. Of ombouw daadwerkelijk mogelijk en zinvol is, hangt uiteraard af van het bestaande vaartuig en het gewenste gebruik.

Ook manoeuvreren wordt elektrisch

Elektrische techniek wordt niet alleen toegepast om een schip vooruit te laten varen. Ook systemen waarmee een boot zijwaarts wordt bewogen, kunnen elektrisch worden aangedreven.

Een boeg- of hekschroef helpt bijvoorbeeld bij het aanleggen en manoeuvreren in een haven. Vooral bij grotere of zwaardere boten kan dit veel controle geven wanneer er weinig ruimte beschikbaar is.

Moderne elektrische systemen reageren direct op de bediening. Hierdoor kan de beschikbare stuwkracht nauwkeurig worden ingezet. Dat maakt rustig manoeuvreren gemakkelijker, zonder telkens veel motorvermogen te hoeven gebruiken.

Past elektrisch varen bij iedere boot?

Hoewel de mogelijkheden snel toenemen, is elektrische aandrijving niet automatisch voor ieder vaartuig de beste oplossing. De manier waarop je de boot gebruikt, speelt een grote rol.

Een boot die voornamelijk kortere afstanden vaart en regelmatig kan worden opgeladen, stelt andere eisen dan een vaartuig dat vele uren achter elkaar op hoog vermogen moet varen.

Bij het kiezen van een elektrische aandrijving zijn daarom verschillende vragen belangrijk. Hoe zwaar is het vaartuig? Welke snelheid wil je bereiken? Hoeveel uur wil je kunnen varen? Waar kun je opladen? En hoeveel ruimte en gewicht is beschikbaar voor accu’s?

Pas wanneer deze factoren bekend zijn, kun je bepalen welk motorvermogen en welke accucapaciteit bij het vaartuig passen.

Elektrisch varen draait om het complete systeem

De overstap naar elektrische aandrijving gaat verder dan het vervangen van een traditionele motor door een elektromotor. Motor, accu’s, besturing, laadvoorziening en het vaartuig zelf moeten goed op elkaar aansluiten.

Wanneer dat het geval is, biedt elektrische aandrijving interessante voordelen. Minder geluid en trillingen maken het varen comfortabeler, terwijl compacte moderne systemen nieuwe mogelijkheden bieden voor de inrichting en constructie van een boot.

Daarmee verandert niet alleen de techniek onder of aan het schip. Ook de ervaring aan boord verandert. Rustiger varen, efficiënt omgaan met energie en minder afhankelijk zijn van een traditionele verbrandingsmotor maken elektrische voortstuwing voor steeds meer vaartuigen een interessante ontwikkeling.